Leer jezelf ecologisch tuinieren/Braam: verschil tussen versies

aanpassing
(aanpassing)
(aanpassing)
 
==Bloei==
De bloei is van eind mei tot september en de bestuiving vindt plaats door insecten, met name [[Leer jezelf ecologisch tuinieren/Dieren#Bij|bijen]] en hommels. Er zijn vruchten vanaf augustus.
 
==Ecologische waarde==
De braam is door zijn stekels redelijk beschermd tegen de vraat van grote grazers. Wanneer hij eenmaal aangeslagen is, neemt hij meer en meer ruimte in. Dit biedt dan tevens de gelegenheid aan bomen als de eik[[Leer jezelf ecologisch tuinieren/Eik|Eik]] om tot wasdom te komen.
 
===Voedselplant voor nachtvlinders===
De planten in het geslacht ''Rubus'' zijn voedselplant voor de [[Leer jezelf ecologisch tuinieren/Dieren#Vlinder|(nacht)vlinders]]
De planten in het geslacht ''Rubus'' zijn voedselplant voor de nachtvlinders ''[[Acleris comariana]]'', ''[[Acleris enitescens]]'', ''[[Acleris laterana]]'' en ''[[Acleris rubivorella]]'', voor ''[[Apocheima strigataria]]'', de [[keizersmantel]] (''[[Argynnis paphia]]''), ''[[Automeris io]]'', de [[parelmoervlinder]]s (''[[Brenthis daphne]]'', ''[[Brenthis hecate]]'' en ''[[Brenthis ino]]''), de nachtvlinder [[bonte beer]] (''[[Callimorpha dominula]]''), ''[[Callophrys chalybeitincta]]'', het [[Boomblauwtje]] (''[[Celastrina argiolus]] mauretanica''), ''[[Celastrina ladon]]'', de [[heide-oogspanner]] (''[[Charissa obscurata]]''), de [[Gevlekte winteruil]] (''[[Conistra rubiginea]]''), ''[[Croesia holmiana]]'', ''[[Diachrysia balluca]]'', ''[[Diarsia florida]]'', ''[[Diurnea lipsiella]]'', ''[[Epatolmis caesarea]]'', de nachtvlinder [[Spaanse vlag (vlinder)|Spaanse vlag]] (''[[Euplagia quadripunctaria]]''), de [[Bastaardsatijnvlinder]] (''[[Euproctis chrysorrhoea]]''), ''[[Gnophos obfuscatus]]'', ''[[Grammodes bifasciana]]'', ''[[Grammodes stolida]]'', de [[Vuursteenvlinder]] (''[[Habrosyne pyritoides]]''), ''[[Hartigia nigra]]'', de [[boogsnuituil]] (''[[Herminia grisealis]]), de [[Schaduwsnuituil]] (''[[Herminia tarsicrinalis]]), de [[lijnsnuituil]] (''[[Herminia tarsipennalis]]''), de [[Geel-purperen spanner]] (''[[Idaea muricata]]''), de [[Kleine parelmoervlinder]] (''[[Issoria lathonia]]''), de [[Kleine breedbandhuismoeder]] (''[[Noctua janthina]]''), ''[[Noctuana haematospila]]'', het [[licht visstaartje]] (''[[Nola aerugula]]''), ''[[Nordstromia argenticeps]]'', ''[[Ocneria rubea]]'', ''[[Orgyia vetusta]]'', ''[[Paradiarsia punicea]]'', het [[Levantspikkeldikkopje]] (''[[Pyrgus melotis]]''), de [[Oranje o-vlinder]] (''[[Pyrrhia umbra]]''), het [[kalkgraslanddikkopje]] (''[[Spialia sertorius]]''), ''[[Synchlora frondaria]]'' en de [[Geblokte zomervlinder]] (''[[Thalera fimbrialis]]'').
* ''[[w:Acleris comariana|Acleris comariana]]''
* ''[[w:Acleris enitescens|Acleris enitescens]]''
* ''[[w:Acleris laterana|Acleris laterana]]''
* ''[[w:Acleris rubivorella|Acleris rubivorella]]''
* ''[[w:Apocheima strigataria|Apocheima strigataria]]''
* [[w:Keizersmantel|Keizersmantel]] (''Argynnis paphia'')
* ''[[w:Automeris io|Automeris io]]''
* [[w:Parelmoervlinder|Parelmoervlinder]]s (''[[w:Brenthis daphne|Brenthis daphne]]'', ''[[w:Brenthis hecate|Brenthis hecate]]'', ''[[w:Brenthis ino|Brenthis ino]]'')
* [[w:Bonte beer|Bonte beer]] (''[[w:Callimorpha dominula|Callimorpha dominula]]'')
* ''[[w:Callophrys chalybeitincta|Callophrys chalybeitincta]]''
* [[w:Boomblauwtje|Boomblauwtje]] (''[[w:Celastrina argiolus|Celastrina argiolus]] mauretanica'')
* ''[[w:Celastrina ladon|Celastrina ladon]]''
* [[w:Heide-oogspanner|Heide-oogspanner]] (''[[w:Charissa obscurata|Charissa obscurata]]'')
* [[w:Gevlekte winteruil|Gevlekte winteruil]] (''[[w:Conistra rubiginea|Conistra rubiginea]]'')
* ''[[w:Croesia holmiana|Croesia holmiana]]''
* ''[[w:Diachrysia balluca|Diachrysia balluca]]''
* ''[[w:Diarsia florida|Diarsia florida]]''
* ''[[w:Diurnea lipsiella|Diurnea lipsiella]]''
* ''[[w:Epatolmis caesarea|Epatolmis caesarea]]''
* [[w:Spaanse vlag (vlinder)|Spaanse vlag]] (''[[w:Euplagia quadripunctaria|Euplagia quadripunctaria]]'')
* [[w:Bastaardsatijnvlinder|Bastaardsatijnvlinder]] (''[[w:Euproctis chrysorrhoea|Euproctis chrysorrhoea]]'')
* ''[[w:Gnophos obfuscatus|Gnophos obfuscatus]]''
* ''[[w:Grammodes bifasciana|Grammodes bifasciana]]''
* ''[[w:Grammodes stolida|Grammodes stolida]]''
* [[w:Vuursteenvlinder|Vuursteenvlinder]] (''[[w:Habrosyne pyritoides|Habrosyne pyritoides]]'')
* ''[[w:Hartigia nigra|Hartigia nigra]]''
* [[w:Boogsnuituil|Boogsnuituil]] (''[[w:Herminia grisealis|Herminia grisealis]])
* [[w:Schaduwsnuituil|Schaduwsnuituil]] (''[[w:Herminia tarsicrinalis|Herminia tarsicrinalis]])
* [[w:Lijnsnuituil|Lijnsnuituil]] (''[[w:Herminia tarsipennalis|Herminia tarsipennalis]]'')
* [[w:Geel-purperen spanner|Geel-purperen spanner]] (''[[w:Idaea muricata|Idaea muricata]]'')
* [[w:Kleine parelmoervlinder|Kleine parelmoervlinder]] (''[[w:Issoria lathonia|Issoria lathonia]]'')
* [[w:Kleine breedbandhuismoeder|Kleine breedbandhuismoeder]] (''[[w:Noctua janthina|Noctua janthina]]'')
* ''[[w:Noctuana haematospila|Noctuana haematospila]]''
* [[w:Licht visstaartje|Licht visstaartje]] (''[[w:Nola aerugula|Nola aerugula]]'')
* ''[[w:Nordstromia argenticeps|Nordstromia argenticeps]]''
* ''[[w:Ocneria rubea|Ocneria rubea]]''
* ''[[w:Orgyia vetusta|Orgyia vetusta]]''
* ''[[w:Paradiarsia punicea|Paradiarsia punicea]]''
* [[w:Levantspikkeldikkopje|Levantspikkeldikkopje]] (''[[w:Pyrgus melotis|Pyrgus melotis]]'')
* [[w:Oranje o-vlinder|Oranje o-vlinder]] (''[[w:Pyrrhia umbra|Pyrrhia umbra]]'')
* [[w:Kalkgraslanddikkopje|Kalkgraslanddikkopje]] (''[[w:Spialia sertorius|Spialia sertorius]]'')
* ''[[w:Synchlora frondaria|Synchlora frondaria]]''
* [[w:Geblokte zomervlinder|Geblokte zomervlinder]] (''[[w:Thalera fimbrialis|Thalera fimbrialis]]'')
 
===Bladmineerders===
Planten in het geslacht '''Rubus''' zijn waardplant voor een aantal [[w:bladmineerder|bladmineerder]]s:
Planten in het geslacht '''Rubus''' zijn waardplant voor een aantal [[bladmineerder]]s: ''[[Agromyza potentillae]]'', ''[[Agromyza sulfuriceps]]'', ''[[Coleophora gryphipennella]]'', ''[[Coleophora potentillae]]'', ''[[Coleophora violacea]]'', ''[[Ectoedemia erythrogonella]]'', ''[[Ectoedemia rubivora]]'', ''[[Emmetia heinemanni]]'', ''[[Emmetia marginea]]'', ''[[Incurvaria praelatella]]'', ''[[Metallus albipes]]'', ''[[Metallus pumilus]]'', ''[[Stigmella poterii]]'', ''[[Stigmella aurella]]'' en ''[[Stigmella splendidissimella]]''.
* ''[[w:Agromyza potentillae|Agromyza potentillae]]''
* ''[[w:Agromyza sulfuriceps|Agromyza sulfuriceps]]''
* ''[[w:Coleophora gryphipennella|Coleophora gryphipennella]]''
* ''[[w:Coleophora potentillae|Coleophora potentillae]]''
* ''[[w:Coleophora violacea|Coleophora violacea]]''
* ''[[w:Ectoedemia erythrogonella|Ectoedemia erythrogonella]]''
* ''[[w:Ectoedemia rubivora|Ectoedemia rubivora]]''
* ''[[w:Emmetia heinemanni|Emmetia heinemanni]]''
* ''[[w:Emmetia marginea|Emmetia marginea]]''
* ''[[w:Incurvaria praelatella|Incurvaria praelatella]]''
* ''[[w:Metallus albipes|Metallus albipes]]''
* ''[[w:Metallus pumilus|Metallus pumilus]]''
* ''[[w:Stigmella poterii|Stigmella poterii]]''
* ''[[w:Stigmella aurella|Stigmella aurella]]''
* ''[[w:Stigmella splendidissimella|Stigmella splendidissimella]]''
 
===Onkruid===
De braam is overal in de wereld geïntroduceerd. Met name in [[Zuid-Afrika]] geldt deze [[w:exoot|exoot]] als een [[onkruid]]. Ook in Nederland wordt de braam soms als een onkruid gezien; wanneer hij de ruimte krijgt overwoekert hij snel veel ruimte. Dit verschijnsel wordt ook wel "verbraming" genoemd.
 
==Vermeerdering==
De braam vermeerdert zich door zaad, wortelstekken, zomerstekken en afleggen. De top van eenjarige stengels kan, als deze de grond raakt, gaan wortelen. Van de braam zijn er diverse [[plantenras|ras]]senrassen. Om de eigenschap van de moederplant te behouden dienen deze door vegetatieve wijze te worden vermeerderd. Sommige stekelloze rassen geven echter nog wel gestekelde [[wortel (plant)|wortelopslag]].
 
==Gebruik==
Van de braam worden vooral de vruchten gebruikt. De vruchten zijn donkerblauw. Bramen hebben een zoete smaak en worden zowel vers gegeten als verwerkt in bijvoorbeeld bramenjam.
 
Ook de bladeren van de braam kunnen voor consumptie gebruikt worden. Hiervoor moeten de bladeren, na het plukken, worden gedroogd op een droge en luchtige plaats. Hierna kan er van de gedroogde bladeren [[thee (drank)|thee]] worden getrokken.<ref>Nijkamp J., Rook R., Slijper H. en Zweers K. (1976). ''De 12 maanden van het jaar.'' Utrecht/Antwerpen: Het Spectrum.</ref>
 
[[Bijgeloof]] in het [[Verenigd Koninkrijk]] zegt dat na 15 september bramen niet gegeten dienen te worden. De [[duivel]] zou ze dan geclaimd hebben en een merkteken op de bladeren achtergelaten hebben. Mogelijk vindt de legende zijn oorsprong in de grotere kans op infectie in de tweede helft van september van de ''[[GrauweLeer jezelf ecologisch schimmeltuinieren/Problemen#Botrytis|Botrytis cinerea]]''. Aangetaste vruchten hebben geen prettige smaak en kunnen giftige stoffen bevatten.
 
Ook is het niet raadzaam bramen die langs een drukke verkeersweg groeien te plukken, vanwege de opeenhoping van giftige stoffen zoals in het verleden van [[Lood (element)|lood]].
 
Het [[w:RIVM|RIVM]] adviseert wilde bosvruchten zoals bramen te wassen en liefst nog te koken (bijvoorbeeld in [[Jam (broodbeleg)|jam]]). Op plaatsen waar [[Leer jezelf ecologisch tuinieren/Dieren#Vos (dier)|vossen]] voorkomen kunnen wilde vruchten namelijk besmet zijn met [[w:lintworm|lintworm]] via de uitwerpselen van vossen. In Nederland en België is dit echter vrij zeldzaam.
 
==Inhoudstoffen==
Zoals alle vruchten heeft ook de braam een lage [[w:pH|pH]]-waarde, die varieert van 2,8 tot 3,8. Een liter bramensap bevat 8-15 gram zuur (gemiddeld 11,5 g), waarvan [[appelzuur]] het hoofdbestanddeel is. De braam bevat 9-16 % suiker bestaande uit [[w:glucose|glucose]], [[w:fructose|fructose]] in ongeveer gelijke hoeveelheden en een klein beetje [[w:sacharose|sacharose]] en [[w:maltose|maltose]]. De [[w:Brix-waarde|Brix-waarde]] is 9-14. Verder zitten in bramen vooral vitamine C. Daarnaast bevatten bramen 1% eiwit, 6% koolhydraten en 1% vet. De energieinhoud van 100 g bramen is 155 [[w:kilojoule|kJ]].
 
==Referenties==
Informatie afkomstig van https://nl.wikibooks.org Wikibooks NL.
Wikibooks NL is onderdeel van de wikimediafoundation.