Leer jezelf ecologisch tuinieren/Els: verschil tussen versies

aanpassing
(opmaak)
(aanpassing)
__NOTOC__ __NOEDITSECTION__
{{Leer jezelf ecologisch tuinieren|Afbeelding=Lehto.JPG}}
[[Afbeelding:Els katjes.jpg|thumb]]
[[Afbeelding:Elzenhaantjes closeup.jpg|thumb|Elzenhaantjes]]
[[Afbeelding:Geknotte els.jpg|thumb|Geknotte els]]
[[Bestand:A sectioned alder root nodule gall.JPG|thumb|Doorgesneden wortelknol]]
 
'''Els''' (''Alnus'') is een geslacht uit de [[../Berkenfamilie|Berkenfamilie]] (''Betulaceae'') Het geslacht omvat circa dertig soorten die op het noordelijk halfrond voorkomen. Het zijn vochtminnende loofbomen die bloeien voordat de [[../Plantkunde/Blad|bladeren]] verschijnen. In de Benelux komen er twee soorten van nature voor: de [[../Zwarte els|Zwarte]] en de [[../Witte els|Grauwe of Witte els]]. De bladeren lijken op die van de [[../Hazelaar|Hazelaar]]. Ze vallen groen van de boom en vertonen dus geen herfstkleur.
 
[[Afbeelding:Els katjes.jpg|thumb|left]]
De soorten zijn eenhuizig en hebben dus zowel mannelijke als vrouwelijke bloemen. Deze worden katjes genoemd. De mannelijke katjes zijn langwerpig en hangen. De vrouwelijke katjes staan min of meer rechtop. Na de bevruchting groeien de vrouwelijke katjes uit tot groene, ribbelige kegeltjes. Deze rijpen in de herfst tot de zogenoemde elzenproppen (kegels zonder zaad), die nog wel een jaar aan de boom kunnen blijven zitten.
 
=== Ecologie ===
Elzen kunnen uitstekend tegen vochtige omgevingen en ze staan dan ook veelal langs de waterkant of op moerassige grond.
[[Bestand:A sectioned alder root nodule gall.JPG|thumb|left|Doorgesneden wortelknol]]
 
Elzen leven in [[w:Mutualisme|mutualistische symbiose]] met bacteriën uit het geslacht ''[[w:Frankia|Frankia]]'' die zorgen voor de binding van stikstof uit de lucht. Deze levensgemeenschap bevindt zich in knolletjes aan de wortels. De knolletjes kunnen vuistgroot worden. De els functioneert als groenbemester. Na het omzagen van een els ontstaat er na vijf minuten een kleurverandering die kan variëren van rood tot bruin. Deze kleur wordt voornamelijk gevormd door koolstofmonoxide.
 
=== Elzenhaantje ===
Het belangrijkste bladetende insect op els is het [[../Dieren#Elzenhaantje|Elzenhaantje]] (''Agelastica alni'').
 
=== Toepassingen ===
De elsEls wordt samen met de [[../Italiaanse populier|Italiaanse populier]] in windsingels langs boomgaarden geplant. Doordat de fruitbomen in de luwte staan treedt er minder wind- en stormschade aan de vruchten op wat de oogst ten goede komt. Een windsingel groeit tot een bepaalde hoogte waarna de bomen getopt worden. Op Terschelling werden elzen in elzenhagen rond akkertjes geplant om deze akkertjes te beschermen tegen het stuivende duinzand.
[[Afbeelding:Geknotte els.jpg|thumb|left|Geknotte els]]
 
Net als de [[../Wilg|Wilg]] kunnen elzen goed geknot worden.
 
 
=== Soorten & cultivars ===
<gallery>
* Hartbladige els of Italiaanse els (''Alnus cordata'')
Bestand:Alnus_cordata.jpg|[[../Hartbladige els|''Alnus cordata'']] (Hartbladige of Italiaanse els)
* Japanse els (''Alnus japonica'')
Bestand:Alnus_glutinosa_flowers.jpg|[[../Zwarte els|''Alnus glutinosa'']] (Zwarte els)
* [[../Witte els|Witte els]], Grauwe els (''Alnus incana'')
**Bestand:Alnus_incana_010702.jpg|[[../Witte els|''Alnus incana'']] 'Aurea'(Witte els, Grauwe els)
</gallery>
** ''Alnus incaca'' 'Laciniata'
 
* [[../Zwarte els|Zwarte els]] (''Alnus glutinosa'')
=== Waardplant ===
** ''Alnus glutinosa'' 'Aurea'
Dit geslacht is [[w:waardplant|waardplant]] voor onder andere:
** ''Alnus glutinosa'' 'Imperialis'
<gallery>
** ''Alnus glutinosa'' 'Incisa'
[[Afbeelding:Elzenhaantjes closeup.jpg|thumb[[w:Elzenhaantje|ElzenhaantjesElzenhaantje]] (''Agelastica alni'')
** ''Alnus glutinosa'' 'Laciniata'
</gallery>
 
=== Referenties ===
{{references}}
{{commonscommonscat|Alnus}}
 
{{Wikipedia|Pagina={{SUBPAGENAME}}|Naam={{SUBPAGENAME}}}}
 
{{commons|Alnus}}
 
 
{{sub}}
Informatie afkomstig van https://nl.wikibooks.org Wikibooks NL.
Wikibooks NL is onderdeel van de wikimediafoundation.