Hekserij/Hekserij in Europa: verschil tussen versies

104 bytes verwijderd ,  10 jaar geleden
Stijl (wat zinnen versoepeld voor leesbaarheid)
(→‎Mythen: paar kleine aanpassingen)
(Stijl (wat zinnen versoepeld voor leesbaarheid))
{{Hekserij}}
De'''''"Hekserij"''''' meestassocieert voorkomendeeen connotatiesEuropeaan die men in Europa verbindt aan het begrip hekserijgewoonlijk zijnmet de [[Heksenvervolging in Europa (1300-1720)|heksenvervolging]] van de 14e tot de 18e eeuw, en met de moderne 20e-eeuwse variëteit van hekserij die onder impuls van [[Heksenwoordenboek/G|Gerald Gardner]] tot stand kwam, ''Wicca'' genoemd. <ref>Wicca komt in het hoofdstuk [[Hekserij/Neopaganisme|Neopaganisme]] aan bod.</ref>
 
De negatieve connotaties verbonden met de termenDat 'heks' en 'hekserij' zijnzo'n negatieve lading hebben gekregen, hoofdzakelijkis terug te voeren op de strijd die de katholieke kerk in het westen heeft gevoerd tegen ketters en 'heidenen',. waarmeeHiermee werden in het algemeen mensen werden bedoeld die een religieuze overtuiging aanhingen die voorafging aan een van de monotheïstische [[Religieus woordenboek/A|Abrahamitische religies]]: jodendom, christendom en islam. OnderVoordien welkewaren naamheksen, danof ookhoe warenmen heksenze voordienook immersnoemde, gewoon wijze vrouwen,. netZo zoalsdeden binnen Germaanse, Keltische of andere pre-christelijke culturen de 'heidense' [[Heksenwoordenboek/S|shamanen]], priesters en priesteressen fungeerdendienst als genezer, psycholoog, vroedvrouw, medium en magiër. TijdensDat veranderde drastisch tijdens de heksenvervolgingen. Toen kon zelfs elke (meestal) oudere, wat vreemd uitziende vrouw (of man) slachtofferervan verdacht worden vaneen verdachtmakingheks te zijn, en dus vervolgd worden. De beeldvorming rondom de heks is dus sterk beïnvloed door het christendom.
==Archetypisch beeld==
De negatieve connotaties verbonden met de termen 'heks' en 'hekserij' zijn hoofdzakelijk terug te voeren op de strijd die de katholieke kerk in het westen heeft gevoerd tegen ketters en 'heidenen', waarmee in het algemeen mensen werden bedoeld die een religieuze overtuiging aanhingen die voorafging aan een van de monotheïstische [[Religieus woordenboek/A|Abrahamitische religies]]: jodendom, christendom en islam. Onder welke naam dan ook waren heksen voordien immers gewoon wijze vrouwen, net zoals binnen Germaanse, Keltische of andere pre-christelijke culturen de 'heidense' [[Heksenwoordenboek/S|shamanen]], priesters en priesteressen fungeerden als genezer, psycholoog, vroedvrouw, medium en magiër. Tijdens de heksenvervolgingen kon zelfs elke (meestal) oudere, wat vreemd uitziende vrouw (of man) slachtoffer worden van verdachtmaking.
 
De beeldvorming rondom de heks is dus sterk beïnvloed door het christendom. Vaak worden volgende eigenschappen en kenmerken aan een heks toegeschreven:
...
...
 
==Geschiedenis==
[[Bestand:Odysseus Circe Met 41.83.jpg|thumb|Odysseus achtervolgt Circe, ca. 440 v.Chr.]]
[[Bestand:Medeia child Louvre K300.jpg|thumb|Medea doodt één van haar kinderen, ca. 330 v.Chr.]]
Uit de klassieke Griekse en Romeinse literatuur zijn veel beschrijvingen bekend van vrouwen en van kwaadaardige wezens die gebruikmaken van schadelijke magie. Zo wordt Circe, die weliswaar van goddelijke oorsprong is, vaak ook als heks beschouwd. Medea wordt zelfs nog als boosaardiger beschreven. Zij was een priesteres van [[Heksenwoordenboek/H|Hekate]] en stond in contact met de duistere krachten van de onderwereld. Net als Circe werd zij het archetype van de heks zoals ze later in middeleeuwen en vroegmodern Europa werd opgevat. In het oude Griekenland en Rome was elke aanwijzing voor een associatie met Hekate een teken van hekserij. Zo bestond er In de vroege geschiedenis van Griekenland een speciale groep van rituele experten, de ''goetes'', zieners die als bemiddelaars optraden tussen de levenden en de pas gestorvenen. Zij waren gespecialiseerd in begrafenisrituelen en riepen daarbij vaak Hekate aan als godin van de onderwereld. Geleidelijk aan breidden zij echter hun domein uit. Zij kregen de reputatie dat zijn geesten en [[Heksenwoordenboek/D|daimones]]<ref>In de Griekse opvatting waren deze 'demonen' niet noodzakelijk boosaardig zoals in de middeleeuwen werd gedacht. Ze konden ook goede bedoelingen hebben met de mens.</ref> aan zich konden laten gehoorzamen om te helpen bij hun magische praktijken. Terwijl zij aanvankelijk dus een gewaardeerde sociale functie vervulden, werden zij allengs beschouwd als kwaadaardige figuren. De naam voor hun praktijken, ''goeteia'', wordt vaak vertaald als 'hekserij'.
 
Andere vreselijke voorstellingen uit de literatuur zijn Horatius' ''Canidia'', die in kerkhoven ronddwaalt, op zoek naar organen van lijken om magische dranken mee te bereiden, en ''Eritho'' van de Romeinse dichter [[w:Marcus Annaeus Lucanus|Lucanus]]. Eritho werd afgebeeld als een gruwelijk, sinister, halfdemonisch wezen dat lijken roofde, planten deed verwelken en de lucht vergiftigde. Lucanus beschrijft in zijn Phasalia hoe ze een dode van het slagveld meesleept en in het woud tot leven wekt, om uit zijn mond berichten van de onderwereld te ontvangen.
 
De naam voor hun praktijken, ''goeteia'', wordt vaak vertaald als 'hekserij'. Andere vreselijke voorstellingen uit de literatuur zijn Horatius' ''Canidia'', die in kerkhoven ronddwaalt, op zoek naar organen van lijken om magische dranken mee te bereiden, en ''Eritho'' van de Romeinse dichter [[w:Marcus Annaeus Lucanus|Lucanus]]. Eritho werd afgebeeld als een gruwelijk, sinister, halfdemonisch wezen dat lijken roofde, planten deed verwelken en de lucht vergiftigde. Lucanus beschrijft in zijn Phasalia hoe ze een dode van het slagveld meesleept en in het woud tot leven wekt, om uit zijn mond berichten van de onderwereld te ontvangen. Verhalen als deze geven enig inzicht wie in het oude Griekenland en Rome als heks werd beschouwd. Hoewel het kwaad in deze literaire voorstellingen meestal aan vrouwelijke figuren wordt toegeschreven, blijkt dit in de praktijk niet helemaal te kloppen. Uit niet-literaire bronnen zoals vervloekingen, vaak in loden tabletten gegrift , en uit andere aanwijzingen blijkt dat mannen als beoefenaars van magie even sterk of mogelijk zelfs sterker vertegenwoordigd waren als vrouwen.
 
Een wezen dat in het Grieks-Romeins geloof voorkomt als personificatie van het kwaad is de ''strix'' (Latijn voor ‘schreew-uil’, ook een vrouwelijk, [[Heksenwoordenboek/V|vampier]]achtig wezen dat ‘s nachts uitvliegt en jaagt op kinderen van mensen om hun bloed op te zuigen. Ook de ''[[Heksenwoordenboek/L|lamia]]'' is een nachtwezen dat op kinderen van andere vrouwen jaagt. Zij zijn niet identiek aan menselijke heksen, maar lijken er toch mee verwant. Uiteindelijk zouden deze strix en lamia in het Middellandse Zeegebied wel de betekenis krijgen van ‘heks’. Beschrijvingen als deze wijzen ook op de steeds terugkerende associatie van vrouwen met de nacht en duistere krachten, een erotiserend voorgestelde dreiging die belichaamd wordt in vrouwelijke monsters.
7.344

bewerkingen

Informatie afkomstig van https://nl.wikibooks.org Wikibooks NL.
Wikibooks NL is onderdeel van de wikimediafoundation.