Sociale geschiedenis van Europa 1500-1795/Wellevendheid: verschil tussen versies

geen bewerkingssamenvatting
k (→‎Erasmus, De civilitate morum puerilium: taalfoutje(s) opgelost met AWB)
Geen bewerkingssamenvatting
Zowel de oorspronkelijke regels van Erasmus als die van Gastiglione waren ingrijpend veranderd om ze voor een breed publiek toegankelijk te maken en vanaf circa 1665 begon dat publiek de wellevendheidsboekjes te verslinden. Er kwamen boekjes voor lagere scholen en burgercolleges, voor de stedelingen, voor de hoge aristocratie aan het hof en voor de lagere aristocratie in de provincie. Rond 1700 was de wellevendheidscultus op het toppunt van haar succes. Daarna groeide ze weliswaar nog verder bij de lagere standen maar was ze door de elite al afgewezen.
 
Er was al in de zeventiende eeuw kritiek op de wellevendheidsregels geweest. Het werd voorgesteld als een gedragsdressuur. Waar kwam nou eigenlijk het geloof vandaan dat iets het juiste gedrag zou zijn? En dat dat juiste gedrag voor iedereen zou gelden? [[w:Michel de Montaigne|Michel de Montaigne]] vond dat je de regels niet slaafs moest navolgen, omdat alle landen en zelfs alle steden weer andere wellevendheidsnormen hadden.
 
Maar de ernstigste kritiek kwam wel van mensen die de wellevendheid zagen als een vorm van [[w:hypocrisie|hypocrisie]], een vorm van misleiding. [[w:fr:Jean-François Paul de Gondi|Kardinaal de Retz]] had al rond 1650 tijdens de [[w:Fronde|prinsenopstand]] over [[w:Lodewijk II van Bourbon-Condé|Lodewijk II van Bourbon-Condé]] gezegd: "we spraken met elkaar en wisselden beleefdheden uit en elke ochtend stonden wij acht tot tien keer op het punt om elkaar te wurgen". [[w:Blaise Pascal|Blaise Pascal]] sprak van een bedrieglijk systeem van kwalijke waandenkbeelden.
656

bewerkingen

Informatie afkomstig van https://nl.wikibooks.org Wikibooks NL.
Wikibooks NL is onderdeel van de wikimediafoundation.