Leer jezelf ecologisch tuinieren/Els: verschil tussen versies

aanpassing
(aanpassing)
(aanpassing)
 
__NOTOC__ __NOEDITSECTION__
{{Leer jezelf ecologisch tuinieren|Afbeelding=Lehto.JPG}}
'''Els''' (''Alnus'') is een geslacht uit de [[../Berkenfamilie|Berkenfamilieberkenfamilie]] (''Betulaceae'') Het geslacht omvat circa dertig soorten die op het noordelijk halfrond voorkomen. Het zijn vochtminnende loofbomen die bloeien voordat de [[../Plantkunde/Blad|bladeren]] verschijnen. In de Benelux komen er twee soorten van nature voor: de [[../Zwarte els|Zwartezwarte]] en de [[../Witte els|Grauwegrauwe of Wittewitte els]]. De bladeren lijken op die van de [[../Hazelaar|Hazelaarhazelaar]]. Ze vallen groen van de boom en vertonen dus geen herfstkleur.
 
[[Afbeelding:Els katjes.jpg|thumb|left]]
De soorten zijn eenhuizig en hebben dus zowel mannelijke als vrouwelijke bloemen. Deze worden katjes genoemd. De mannelijke katjes zijn langwerpig en hangen. De vrouwelijke katjes staan min of meer rechtop. Na de bevruchting groeien de vrouwelijke katjes uit tot groene, ribbelige kegeltjes. Deze rijpen in de herfst tot de zogenoemde elzenproppen (kegels zonder zaad), die nog wel een jaar aan de boom kunnen blijven zitten.
 
;Ecologie
Elzen kunnen uitstekend tegen vochtige omgevingen en ze staan dan ook veelal langs de waterkant of op moerassige grond.
[[Bestand:A sectioned alder root nodule gall.JPG|thumb|left|Doorgesneden wortelknol]]
Elzen leven in [[w:Mutualisme|mutualistische symbiose]] met bacteriën uit het geslacht ''[[w:Frankia|Frankia]]'' die zorgen voor de binding van stikstof uit de lucht. Deze levensgemeenschap bevindt zich in knolletjes aan de wortels. De knolletjes kunnen vuistgroot worden. De els functioneert als groenbemester. Na het omzagen van een els ontstaat er na vijf minuten een kleurverandering die kan variëren van rood tot bruin. Deze kleur wordt voornamelijk gevormd door koolstofmonoxide.
 
;Toepassingen
De Els wordt samen met de [[../Italiaanse populier|Italiaanse populier]] in windsingels langs boomgaarden geplant. Doordat de fruitbomen in de luwte staan treedt er minder wind- en stormschade aan de vruchten op wat de oogst ten goede komt. Een windsingel groeit tot een bepaalde hoogte waarna de bomen getopt worden. Op Terschelling werden elzen in elzenhagen rond akkertjes geplant om deze akkertjes te beschermen tegen het stuivende duinzand.
Net als de [[../Wilg|Wilgwilg]] kunnen elzen goed geknot worden.
[[Afbeelding:Geknotte els.jpg|thumb|left|Geknotte els]]
Net als de [[../Wilg|Wilg]] kunnen elzen goed geknot worden.
 
Elzenhout is zacht hout met een rustige nerf en een rossige (Zwartezwarte els) of lichtbruin/gele (Grauwegrauwe els) kleur. Het is ideaal om te bewerken, voor het snijden van houten lepels, schalen en andere producten. hetHet is geen handelshout maar valt in de categorie "boerengebruikshout". Aan de lucht is het niet duurzaam, maar onder water is het vrijwel onbeperkt houdbaar - elzen funderingspalen werden vroeger o.a. onder Amsterdam gebruikt.
 
;Medicinaal gebruik
Informatie afkomstig van https://nl.wikibooks.org Wikibooks NL.
Wikibooks NL is onderdeel van de wikimediafoundation.