Sociale geschiedenis van Europa 1500-1795/Sociale controle: verschil tussen versies

Lintfouten: Verouderde HTML-elementen
(Fix referentie, oplossing foutmelding)
(Lintfouten: Verouderde HTML-elementen)
 
{{Sociale geschiedenis van Europa 1500-1795}}
 
<bigspan style="font-size: large;">'''13. Sociale controle'''</bigspan>
 
==Charivari's==
 
===Dwaze maagd van het jaar===
Tijdens de [[w:carnaval|carnaval]] en dan vooral in de zuidelijke streken, konden de jongeren ook nog op andere manieren blijk geven van hun afkeur. Zo was er de "dwaze maagd van het jaar". Daar werd een meisje voor uitgekozen dat "in de fout" was gegaan. Vaak was dat een dienstmeisje dat seksueel door haar meester gebruikt werd.<ref>[[Sociale geschiedenis van Europa 1500-1795/Liefde en vriendschap#Liefde en seksualiteit|Veel rijke mannen waren rokkenjagers. Het was beslist niet abnormaal dat zij hun handen onder de rokken van vrouwen staken en vooral dienstmeisjes hadden dat maar te accepteren, anders konden ze ontslagen worden.]]</ref>. Er werd een grote pop gemaakt die dat meisje moest voorstellen.
 
De mannen hadden 's winters in een afgelegen hut een lied ingestudeerd waarin al haar avontuurtjes werden opgenoemd. Op de zondag voor de carnaval, bij het uitgaan van de kerk, zongen ze dat lied op het kerkplein rondom die pop. Niet alleen een "overspelig" meisje werd afgekeurd, een meisje kon op deze manier ook kritiek krijgen op haar uiterlijk of taalgebruik, op de manier waarop ze verliefde jongens afwimpelde, op de mate waarin ze vriendelijk was en of ze haar vrienden trouw bleef.
In de Middeleeuwen werden [[w:prostitutie|prostituées]] en overspelige vrouwen eerst met honing ingesmeerd en door een hoop veren gerold en daarna werden ze achterstevoren op een ezel rondgereden met een gevlochten mand over hun hoofd.
 
Al in 1375 was het gebruikelijk dat een man die bij zijn vrouw onder de plak zat of die zich door haar liet slaan, achterstevoren op een ezel werd rondgereden.<ref>Ook werd wel eens de vrouw die haar man had geslagen achterstevoren op een ezel rondgereden, terwijl haar man de ezel bij de teugel moest leiden</ref>. De echtelijke strijd moest eerst bij iedereen bekend zijn<ref>[[Sociale geschiedenis van Europa 1500-1795/Leven in de absolute monarchie#Het volk|De buren beschermden elkaar door de zwijgplicht, zolang ze het nog maar niet hoorden en zagen, zolang het nog maar niet overal bekend was.]]</ref>, als iedereen het al wist, dan hoefde men er niet meer over te zwijgen.
 
In de zestiende eeuw werd de ezelsrit vaak uitgevoerd door de jongerenverenigingen. Tot circa 1790 waren er "hoorndragershoven"<ref>Een hoorndrager was een man die door zijn vrouw bedrogen was.</ref>, "ezelgenootschappen", en "carnivore tribunalen" die dit soort rituelen uitvoerden.
 
===Charivari's door vrouwen===
Normaal oefenden vrouwen wel veel sociale controle uit, maar gingen ze niet verder dan hun bevindingen aan de grote klok te hangen.<ref>[[Sociale geschiedenis van Europa 1500-1795/Leven in de absolute monarchie#Gerucht en publieke tijding|Vrouwen konden de publieke opinie ophitsen door een privéschandaal te onthullen. Zij konden de wet van het stilzwijgen doorbreken.]]</ref>. Dat vrouwen zelf een charivari begonnen, was vrij zeldzaam en gebeurde waarschijnlijk alleen in die streken waar vrouwen relatief economisch en cultureel onafhankelijk waren.
 
In het begin van de negentiende eeuw kwam dit soort gevallen ook nog wel voor. Vrouwen, geholpen door kinderen, begonnen een charivari. Ze zetten hoornen op deuren en schreven beledigende teksten op de muren. Ze gingen bijvoorbeeld te keer tegen een kantoorbediende die de verloofde van een ander zwanger had gemaakt, of tegen de jonge echtgenote van een oude man die de ene minnaar na de andere had.
Een vrouw werd er door zes andere vrouwen publiekelijk van beschuldigd dat ze de hoerenmadam van haar dochter was. De dames schreven liedjes over haar, waarin ze haar uitmaakten voor hoer en dronkelap. Ze zou ooit gebraakt hebben nadat ze teveel wijn had gedronken en haar man zou een kroegtijger zijn die bij haar onder de plak zat. Ze verkochten kopieën van de liedjes aan belangstellenden. Zij hitsten de kinderen van een van haar huurders op om haar uit te schelden.
 
Deze zes vrouwen werden in staat van beschuldiging gesteld. Ze waren tussen de 25 en 40 jaar oud. Sommigen hadden een winkel, en op één na konden ze allemaal hun handtekening zetten.<ref>[[Sociale geschiedenis van Europa 1500-1795/Alfabetisering#Handtekeningen tellen|Alfabetisering.]]</ref>. De aanstichtster had blijkbaar een dermate goede opvoeding genoten dat ze tijdens haar ondervraging verklaarde dat ze geen dialect kende.
 
===Begrafenis===
==Autoriteiten==
===Kerk===
De kerk zei dat ze het niet eens was met de charivari's die werden gegeven vanwege een tweede huwelijk. Het tweede huwelijk was volgens het [[w:concilie|concilie]] van Compiègne in 1330 net zo heilig als het eerste. Maar het kerkelijke gebruik om tweede huwelijken te ontmoedigen was veel ouder.<ref>[[Sociale geschiedenis van de late oudheid/Eenvoud des harten#Seksualiteit en huwelijk|Punt 6. Het hertrouwen van weduwen werd door de kerk sterk ontraden in de late Oudheid.]]</ref><ref>[[Sociale geschiedenis van de late oudheid/Christendom#Huwelijk|De christenen zouden zelfs gaan proberen om weduwen te verbieden om te hertrouwen.]]</ref>.
*In een groot aantal bisdommen werd een tweede huwelijk nooit ingezegend.
*Als de kerk een tweede huwelijk al inzegende, dan zonder enige plechtigheid.
Tegen 1700 waren onder invloed van de [[w:Verlichting (stroming)|Verlichting]] de brandstapels voor de [[Heksenvervolging in Europa (1300-1720)|heksen]] al in onbruik geraakt. Ook de huwelijkscharivari's riepen steeds meer weerstand op. Mensen begonnen in de achttiende eeuw steeds meer te vinden dat zij zelf mochten uitmaken met wie zij wilden trouwen. De rechtbanken begonnen vanaf circa 1740 de charivari's niet meer alleen te veroordelen als de openbare orde verstoord was, zij begonnen het hele principe af te wijzen dat de jeugd het recht had om sociale controle uit te oefenen op huwelijksverbintenissen. Steeds meer slachtoffers van een charivari dienden een klacht in bij het gerecht en soms diende de politie een klacht in.
 
Tegelijkertijd wilden veel slachtoffers de jongeren ook niet meer betalen om een charivari milder te maken, ook al hadden ze geld genoeg. Ook weigerden steeds meer mensen geld te geven voor de muziek bij de bestraffingsrituelen.<ref>Soms speelden bijvoorbeeld muzikanten de muziek tijdens zo'n ritueel en die moesten betaald worden en daar zamelden de jongeren geld voor in.</ref>.
 
Maar ondanks het feit dat het strafrecht langzaamaan het principe van de charivari's ging afkeuren en steeds meer mensen genoeg kregen van de charivari's, verdwenen deze niet. Integendeel, de jongeren lieten zich niet zomaar uit hun rol als zedenpolitie zetten. Omdat steeds minder mensen de afkoopsom wilden betalen, namen de jongeren steeds meer wraak en vanaf circa 1770 liepen de charivari's steeds verder uit de hand. In eerste instantie, tussen 1740-1810, durfden alleen mensen die de nieuwe wetten goed kenden (zoals ambtenaren) de jongeren voor de rechter te dagen.
Doordat zovelen bij hem kwamen biechten, wist hij vrijwel alles van het seksuele leven van zijn parochianen. Hij wist hoe sommige vrouwen stiekem aan [[w:anticonceptie|anticonceptie]] deden. Hij wist welke meisjes door hun vader werden verkracht en die meisjes probeerde hij weg te loodsen naar een klooster. Hij wist het als zijn gelovigen overspel pleegden, als ze ongehuwd samenwoonden en als een vrouw zwanger was van iemand waarmee ze niet getrouwd was. Hij koppelde wel eens stellen aan elkaar. Hij gaf zijn mening over elke verloving en over elk huwelijk. Als hij vond dat mensen over de schreef waren gegaan, weigerde hij hun de [[w:communie|communie]] te geven.
 
De huwelijkscharivari had zich voornamelijk beperkt tot de trouwplechtigheid, want dat kon allemaal gehoord en gezien en geweten worden. Wat men daarvóór en daarna deed, dat werd vaak door de zwijgplicht van de buren beschermd.<ref>[[Sociale geschiedenis van Europa 1500-1795/Rechtspraak#Ontduiken van de rechtspraak|Zelfs als de buren bepaalde zaken wel "wisten", zwegen zij vaak. Zolang het maar niet duidelijk gezien of gehoord kon worden. Zolang iedereen het nog maar niet wist.]]</ref>. Maar de pastoor wist alles door de biecht. Meneer pastoor was een geduchte concurrent van de jongeren die namens de gemeenschap een deel van de sociale controle uitoefenden.
====Een voorbeeld uit 1781====
 
==Bron==
Geschiedenis van het persoonlijk leven. Van de renaissance tot de Verlichting. <br>
Onder redactie van [[w:fr:Philippe Ariès|Philippe Ariès]], [[w:fr:Georges Duby|Georges Duby]] en [[w:fr:Roger Chartier|Roger Chartier]]. <br>
{{ISBN|90-5157-018-x}} <br>
1986 Editions du Seuil, Paris <br>
1989 Agon, Amsterdam <br>
Betreffende hoofdstuk geschreven door: [[w:fr:Daniel Fabre|Daniel Fabre]], [[w:fr:Université Toulouse III|Université Toulouse III]] en directeur van de [[w:École des hautes études en sciences sociales|École des hautes études en sciences sociales]].
 
==Noten==
{{referencesReferences|95%}}
{{subSub}}
Informatie afkomstig van https://nl.wikibooks.org Wikibooks NL.
Wikibooks NL is onderdeel van de wikimediafoundation.