Wikijunior:Zonnestelsel/Zon: verschil tussen versies

13 bytes verwijderd ,  15 jaar geleden
k
sp
k (sp)
[[Image:Celestia_sun.jpg|thumb|200px|left|De '''zon''']]
=== Ontstaan van de zon ===
De zon zou volgens de meest gangbare theorie zo'n 4,6 miljard jaar geleden ontstaan zijn door het samentrekken van een uitgestrekte koude, gasvormige oernevel. Bij het samentrekken van die gaswolk ontstond in het centrum van de wolk een gasconcentratie waaruit uiteindelijk de zon zou ontstaan. Bij het naar binnen vallen kwam zwaartekrachtsenergie vrij, die het binnenste van de nevel opwarmde. De nevel met in zijn binnenste de zon-in-wording, straalde vooral infrarood-stralinginfraroodstraling uit. Het hele proces van samentrekking zal ongeveer 35 miljoen jaar hebben geduurd. Uiteindelijk werd de temperatuur in het centrum van de gasbol zo hoog (miljoenen graden) dat daar kernreacties konden beginnen. De zon was geboren.
 
 
=== De zon als hoofdreeks-ster ===
Gedurende een periode van 12 miljard jaar krijgt de zon haar energie uit kernfusie: waterstof wordt omgezet in helium (zogenoemde waterstof-'verbrandingwaterstofverbranding'). Dit is de zon zoals wij die nu kennen. De zon is in deze periode een stabiele hoofdreeks-ster. Volgens verschillende berekeningen, computermodellen e.d. gaan we er vanuit dat onze zon inmiddels zo'n vijf miljard jaar oud is en ze zal nog ongeveer zeven miljard jaar te gaan hebben. Naarmate de zon ouder wordt zal zij feller gaan schijnen en daardoor uitzetten.
 
=== Rode reus ===
Deze fase treedt in nadat, over ruim vier miljard jaar, vrijwel alle waterstof in de kern verbruikt is en de kernfusiereacties die de zon van energie voorzien, zich verplaatsen naar meer naar buiten gelegen schillen. De zon zwelt dan tijdelijk op tot een rode reus en zal zo groot worden dat de binnenplaneten [[Wikijunior: zonnestelsel/Mercurius|Mercurius]] en [[Wikijunior: zonnestelsel/Venus|Venus]] opgeslokt worden. Hetzelfde zal wellicht voor onze [[Wikijunior: zonnestelsel/Aarde|aarde]] gelden en dit lot blijft misschien zelfs [[Wikijunior: zonnestelsel/Mars|Mars]] niet bespaard. Als de aarde gespaard blijft zal de temperatuur op aarde wel oplopen tot boven de 2000 K. Onze planeet zal dan in essentie een bol vloeibare lava zijn geworden waarop leven onmogelijk is. Als de mensheid of onze eventuele opvolgers dan nog bestaan, zullen zij een andere woonplaats moeten zoeken in het heelal.
 
De periode als rode reus komt ten einde als de temperatuur en druk in het inwendige zover zijn opgelopen dat 'heliumverbranding' mogelijk wordt, dat wil zeggen een kernfusiereactie waarbij drie helium-kernenheliumkernen samensmelten tot een koolstof-kernkoolstofkern. Deze reactie voorziet de zon nog ongeveer 100 miljoen jaar van energie, maar daarna zwelt de zon opnieuw snel op tot een rode reus. Deze fase eindigt met het afstoten van de buitenste lagen van de zon, waarbij een planetaire nevel ontstaat.
 
=== Witte dwerg ===
Nadat de rode reus zijn buitenlagen heeft afgestoten, blijft de hete kern achter als een witte dwerg. Alle kernreacties houden op. In wezen kan een witte dwerg beschreven worden als een "nagloeiende sintel": de langzaam afkoelende kern van onze zon. Dit afkoelen duurt onvoorstelbaar lang: na een biljoen (10<sup>12</sup>) jaar heeft het oppervlak van de overgebleven dwergster nog altijd een temperatuur van 1000 kelvin.
 
Als de witte dwerg zover afgekoeld is dat ze geen straling meer uitzend, met andere woorden: de temperatuur is gezakt tot het gemiddelde van de interstellaire ruimte, dan is de zon een zwarte dwerg geworden. Het is nog niet bekend of het universum oud genoeg is om al een zwarte dwerg te bevatten maar gezien de veronderstelde leeftijd van het heelal lijkt dit onwaarschijnlijk.
 
== Ons [[Wikijunior: Zonnestelsel|zonnestelsel]] ==
De [[Wikijunior: zonnestelsel/Aarde|aarde]] en alle andere [[Wikijunior: Zonnestelsel#planeten|planeten]], waartoe zowel de aardse planeten als ook de gasreuzen behoren, draaien om de zon, in hun baan gehouden door de zwaartekracht. WatQua grootte en massa betreft is de zon het dominerende lid; de massa is meer dan 330.000 aardmassa's, het volume meer dan 1 miljoen maal dat van de aarde. De hele baan van de maan om de aarde zou zich wat afmeting betreft in het zonnelichaam kunnen bevinden.
 
Andere hemellichamen die om de zon draaien zijn onder andere [[Wikijunior: Zonnestelsel/Planetoïde|planetoïden]], [[Wikijunior: Zonnestelsel/Meteroïde|meteoroïden]], [[Wikijunior: Zonnestelsel/Kometen|kometen]] en stof.
Indien je de zon wilt bekijken bij een zonsverduistering of in andere situaties mag je dat '''NOOIT''' met het blote oog doen. Na enkele seconden al zal beschadiging van je oog optreden die indien je pech hebt permanent zal zijn. Gebruik een lasbril of een speciaal daarvoor gemaakte bril, andere donkere materialen zoals zwarte dia of fotofilm kunnen nog steeds veel schadelijk infrarood en ultraviolet licht doorlaten.
 
Het spreekt voor zich dat je bij gebruik van een verrekijker of telescoop nog veel voorzichtiger moet zijn. Als een brandglas een stukje papier in een paar seconden kan laten verkolen, kan dat ook met je ogen gebeuren. De veiligste manier van waarnemen met een telescoop is het zonsbeeldzonnebeeld door middel van oculairprojectie op een stuk wit papier te projecteren, en op die manier indirect de zon te bekijken.
 
== Externe links ==
76

bewerkingen

Informatie afkomstig van https://nl.wikibooks.org Wikibooks NL.
Wikibooks NL is onderdeel van de wikimediafoundation.