Samenleving

Breda

De samenlevingBewerken

Met de samenleving wordt het land of de regio waarin mensen leven bedoeld. Een samenleving bestaat uit alle mensen die in een bepaald gebied wonen, werken en met elkaar omgaan.

GeschiedenisBewerken

Rond 5600 jaar voor Christus ontstonden de eerste dorpen in het oude messopotamië. En niet lang daarna - rond 3500 voor Christus - de eerste stedelijke gemeenschappen met tussen de 10.000 en 50.000 inwoners. We spreken in dit verband ook wel van stadstaten.

Waarden, normen en gewoontenBewerken

Elke samenleving of groep heeft zijn eigen waarden, normen en gewoonten. Hierbij kun je denken aan respect voor ouderen (waarde), achter in de rij aansluiten (norm) en eten rond een bepaalde tijd (gewoonte).

Maatschappelijke normenBewerken

Met maatschappelijke normen bedoelen we de ongeschreven regels in de samenleving. De overheid schrijft rechtsnormen voor (wetten) en maatschappelijke normen zijn verbonden met de cultuur van een samenleving.

Maatschappelijk vraagstukkenBewerken

Bij een maatschappelijk vraagstuk zijn meerdere groepen (actoren) betrokken in de samenleving. Men is het vaak (nog) niet eens over de oorzaken en aanpak van het probleem en het is alleen gemeenschappelijk op te lossen. Ook de overheid is een partij (actor) bij het aanpakken van maatschappelijke vraagstukken. Vaak zijn er nieuwe wetten nodig om problemen op te lossen en een samenwerking met provicies en gemeenten.

Voorbeelden van maatschappelijke vraagstukkenBewerken

  • Dagelijkse files op de snelwegen
  • De uitstoot van CO2
  • Werkloosheid
  • Voortijdig schoolverlaten
  • De opvang van vluchtelingen
  • Het tekort aan orgaandoneren

CultuurBewerken

SocialisatieBewerken

Nature en NurtureBewerken

Identiteit en rollenBewerken

RelatiesBewerken

Moraal en seksualiteitBewerken

Dubbele moraalBewerken

Plaats, tijd en groepBewerken

Sociale verschillenBewerken

De maatschappelijke ladderBewerken

Sociale mobiliteitBewerken

Belangen en belangentegenstellingenBewerken

OverheidsbeleidBewerken

MachtBewerken

Macht in de samenlevingBewerken

MachtsmiddelenBewerken

Belonen en straffenBewerken

Insluiting en uitsluitingBewerken

Relaties en machtsverhoudingenBewerken

Seksuele moraalBewerken

BeeldvormingBewerken

Communicatie en mediaBewerken

NieuwsBewerken

Referentiekader en selectieve waarnemingBewerken

Reclame en beïnvloedingBewerken

RechtsstaatBewerken

De grondwetBewerken

De grondwet is de basis van alle andere wetten. Het is de wet die in grote lijnen het bestuur van een land bepaalt. In de grondwet staan onder andere de regels waar mensen zich aan moeten houden. De eerste regel in de grondwet: Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan. Dit betekent dat iedereen voor de wet gelijk is, het maakt niet uit wie je bent, of hoe je er uit ziet, iedereen is gelijk.

Bron: https://wikikids.nl/Grondwet

StrafrechtBewerken

UitlokkingBewerken

Met uitlokking wordt bedoeld dat een een politie agent een verdachte verleidt om een misdaad te plegen. Bijvoorbeeld door een mooie fiets zonder slot op een bepaalde plek te zetten en deze vervolgens goed in de gaten te houden. Als de fiets gestolen wordt, kan de dief gelijk opgepakt worden. Bij uitlokking moet wel rekening gehouden met het feit dat de dader de misdaad mogelijk niet gepleegd zou hebben als deze er niet tot verleid was.

StraffenBewerken

Bijkomende straffenBewerken

Een bijkomende straf heeft vaak iets t emaken met het gepleegde delict. Een rechter kan bijvoorbeeld een rijbewijs intrekken of iemand een stadionverbod geven. Er kan zelfs een beroepsverbod opgelegd worden. Bijvoorbeeld een tandarts die bij ernstige nalatigheid niet langer als tandarts mag werken.

Digitale technologieBewerken

Digitale monitoringBewerken

Werkgevers kunnen apperatuur en software gebruiken om hun hun werknemers in de gaten te houden. Dit met het idee om bijvoorbeeld de dienstverlening te verbeteren of om ervoor te zorgen dat werknemers wel productief genoeg zijn. De regels over wat mag en wat niet mag verschilt per sector maar er zijn wel twee algemene wettelijke regels waaraan organisaties zich moeten houden:

  1. Werknemers moeten van te vorden geïnformeerd worden over bijvoorbeeld een gps-tracker in een bedrijfsauto of software op je pc die je werkzaamheden volgt.
  2. De organisatie moet goede en zwaarwegende argumenten hebben voor het gebruik van monitoring.

Parlementaire democratieBewerken

Overheid en politiekBewerken

 
De samenstelling en taken van de overheid, regering, het kabinet en parlement in Nederland.

Politieke stromingenBewerken

DemocratieBewerken

Verschillen in democratieBewerken

KiesrechtBewerken

Politieke partijenBewerken

Links en rechtsBewerken

Progressief en conservatiefBewerken

Regering en kabinetBewerken

Pluriforme samenlevingBewerken

De dominante cultuur en subculturenBewerken

Stereotypering en vooroordelenBewerken

DiscriminatieBewerken

MigratieBewerken

Individualisme en collectivismeBewerken

Assimilatie, segregatie en integratieBewerken

Vrijheid van meningsuitingBewerken

Vrijheid van geloofBewerken

FundamentalismeBewerken

VerzorgingsstaatBewerken

In een verzorgingsstaat bemoeit de overheid zich actief met de welvaart en het welzijn van zijn inwoners. De kosten voor onderwijs en gezondheidszorg worden voor in Nederland bijvoorbeeld voor een deel door de staat betaald. Daarnaast zijn tegemoetkomingen en uitkeringen voor mensen die met weinig geld of die werkloos zijn geraakt. Maar ookk als je vanwege bijvoorbeeld een chronische ziekte kun je aanspraak maken op een tegemoetkoming.

Niet alle verzorgingsstaten zijn hetzelfde. De Nederlandse verzorgingsstaat verschilt sterk van Italliaanse verzorgingsstaat. Dit heeft vooral te maken met de politieke structuur en cultuur van een land ten tijde dat verzorgingsstaten opkwamen en zich ontwikkelden tot nu. Daardoor kan bijvoorbeeld de werking van het pensioenstelsel of de hoogte van het eigen risico in de gezondheidszorg tussen landen erg verschillend zijn.

We spreken in een verzorgingsstaat wel van collectieve herverdeling. Van de belastinggelden waaraan alle burgers bijdragen, worden collectieve goederen zoals onderwijs en de gezondheidszorg deels bekostigd. Deze belastingen betaal je bij de aanschaf van producten en je betaalt ook belasting over je inkomsten en bezit. Mensen met een hoog inkomen betalen daarnaast ook relatief meer belasting dan mensen met een laag inkomen.

Welvaart, welzijn en solidariteitBewerken

Sociale grondrechtenBewerken

Sociale zekerheidBewerken

Maatschappelijk middenveldBewerken

WerkBewerken

BehoeftenBewerken

De arbeidsmarktBewerken

Maatschappelijke positieBewerken

Rechten en plichtenBewerken

Zie ookBewerken

LiteratuurBewerken

  • Cleiren, T.; Hol, A. (2018): Elementaire Deeltjes 59 - Strafrecht, Amsterdam University Press.
  • Hellemans, B. (2014): Elementaire Deeltjes 4 - Cultuur, Amsterdam University Press.
Informatie afkomstig van https://nl.wikibooks.org Wikibooks NL.
Wikibooks NL is onderdeel van de wikimediafoundation.