Nieuwgrieks/Syntax/Werkwoord/Soorten ww

Ενεργητικά ρήματα (actieve werkwoorden)

bewerken
Actieve werkwoorden drukken het verrichten van een handeling of het overgaan van de ene toestand in de andere uit. In het Grieks hebben actieve werkwoorden niet noodzakelijkerwijs ook een actieve morfologie.

Soorten actieve werkwoorden

bewerken
Actieve werkwoorden worden onderscheiden in transitieve werkwoorden (μεταβατικά ρήματα) en intransitieve werkwoorden (αμετάβατα ρήματα). Transitieve werkwoorden gaan vergezeld van een object waarop de handeling invloed heeft. In het Grieks is dit niet noodzakelijkerwijs een lijdend voorwerp.
Zinnen met transitieve werkwoorden met een actieve morfologie kunnen over het algemeen omgezet worden naar een zin met een lijdende vorm. Indien de passieve vorm echter de intransitieve betekenis van het werkwoord verwoordt of de reflexieve betekenis, is dit echter niet het geval.

Sjabloon:Lev2Pars

Dit betekent overigens weer niet dat er geen passief tegenwoordig deelwoord zou kunnen bestaan.

Sjabloon:Lev2Pars

transitieve werkwoorden met een lijdend voorwerp

bewerken

Sjabloon:Lev2Pars

Het lijdend voorwerp kan ook de vorm aannemen van een lijdendvoorwerpszin.

Sjabloon:Lev2Pars

werkwoorden met één of twee objecten

bewerken
In het Nederlands is het tweede object over het algemeen het meewerkend voorwerp.

werkwoorden met één object

bewerken

in de accusativus

bewerken
Dit is over het algemeen het lijdend voorwerp.

in de genitivus

bewerken
Dit is over het algemeen het meewerkend voorwerp.

Sjabloon:Lev2Pars

Nb Een meewerkend voorwerp kan vervangen worden door een voorzetselbepaling (εμπρόθετος προσιορισμός)

Sjabloon:Lev2Pars

werkwoorden met twee objecten

bewerken
Indien een werkwoord vergezeld gaat van twee objecten dan zijn dat over het algemeen het lijdend voorwerp (άμεσο αντικείμενο) en het meewerkend voorwerp (έμμεσο αντικείμενο).

met accusativus en genitivus

bewerken

Sjabloon:Lev2Pars

met twee accusatieven

bewerken

Sjabloon:Lev2Pars

werkwoorden met een object en een naamwoordelijk deel van het gezegde

bewerken

Sjabloon:Lev2Pars

Η γενική προσωπική

bewerken

Het Grieks onderscheidt nog de ‘persoonlijke genitivus’. In het Nederlands zouden we deze als meewerkend voorwerp benoemen.

Sjabloon:Lev2Pars

Μέσα ρήματα ('mediale' werkwoorden)

bewerken
Deze werking wordt gekenmerkt door het feit dat de actie van het werkwoord direct of indirect wordt uitgevoerd op het onderwerp zelf. De (Nederlandse) wederkerende werkwoorden (αυτοπαθές ρήματα) behoren tot deze soort.

De vorm van de werkwoorden is echter niet noodzakelijkerwijs passief.

Sjabloon:Lev2Pars

Mέσα ρήματα met een passieve morfologie kennen geen passieve werking. Daarvoor moet zo nodig, net als bij de deponentia, een omschrijving gebruikt worden.

Παθητικά ρήματα (passieve werkwoorden)

bewerken
Onder passieve werkwoorden worden zowel de werkwoorden men een actieve morfologie en een passieve werking, als ook de werkwoorden met een passieve morfologie verstaan.
De werkwoorden met een passieve morfologie en een actieve werking (deponentia), de αποθετικά ρήματα, behoren dus formeel tot de παθητικά ρήματα.
Onder passieve werkwoorden worden de werkwoorden verstaan die een passieve werking hebben. Dat wil niet zeggen dat zij ook een passieve morfologie hebben.

Sjabloon:Lev2Pars

Om de werking van passieve werkwoorden met een passieve morfologie en een actieve werking passief te maken moet een omschrijving worden gebruikt.

Actieve en passieve syntax

bewerken

Omdat er in het Grieks werkwoorden zijn die een actieve morfologie met een passieve werking combineren, is er geen éen op één overeenstemming met het Nederlands. Zowel in het Grieks als in het Nederlands wordt soms gebruikgemaakt van een voegwoord (από respectievelijk door). Sjabloon:Lev2Pars

Omzetting van actieve syntax naar passieve syntax

bewerken

werkwoorden die zowel een actieve als passieve werking kunnen hebben

bewerken
Dit is de gebruikelijke situatie waarin transitieve werkwooren ook passief gebruikt kunnen worden.

Sjabloon:Lev2Pars

werkwoorden met een meewerkend voorwerp

bewerken

Sjabloon:Lev2Pars

werkwoorden met twee objecten in de 4e naamval

bewerken

Sjabloon:Lev2Pars

werkwoorden met twee objecten waarvan er één onderdeel is van het naamwoordelijk gezegde

bewerken

Sjabloon:Lev2Pars

werkwoorden met een passieve morfologie en een actieve werking (deponentia)

bewerken
In dit geval kan in het Grieks de passieve werking alleen door een omschrijving vorm gegeven worden.

Sjabloon:Lev2Pars

Ουδέτερα ρήματα ('neutrale' werkwoorden)

bewerken

Het Grieks onderscheidt verder nog werkwoorden met een neutrale werking (ουδέτερη διάθεση).

Sjabloon:Lev2Pars

Deze laten zich vanuit het Nederlands gezien probleemloos onderbrengen bij de overige categorieën.

Aπρόσωπα ρήματα (onpersoonlijke werkwoorden)

bewerken
Het gebruik van onpersoonlijke werkwoorden verschilt in het Grieks niet wezenlijk van dat in het Nederlands.

Sjabloon:Lev2Pars

Informatie afkomstig van https://nl.wikibooks.org Wikibooks NL.
Wikibooks NL is onderdeel van de wikimediafoundation.