Quenya/Stamvormen: verschil tussen versies

20 bytes verwijderd ,  5 jaar geleden
k
sub
kGeen bewerkingssamenvatting
k (sub)
::'''elen''' / '''eleni''' "ster"
::'''talan''' / '''talami''' "vloer"
 
 
Waarom heeft '''talami''' een '''m''' in het meervoud? Op de pagina [[Quenya/Substantieven|Substantieven]] hebben we gezegd dat '''talam'''- de stam van '''talan''' was en dat we daarom '''talan (talam-)''' in woordenlijsten vinden.
 
De reden hiervoor is dat in modern Quenya een '''m''' niet langer toegelaten is op het einde van een woord (zie [[Quenya/Fonologie|Fonologie]]). Het woord ''talam'' evolueerde bijgevolg naar '''talan''' met '''talam'''- als stamvorm voor alle andere naamvallen en getallen.
 
 
 
 
Alle substantieven met een u-duaal die tot een van de categorieën op deze pagina behoren, gebruiken de stamvorm in het duaal maar verder zijn ze regelmatig (we gebruiken '''toron''', '''torn'''- "broer"):
::Nom. '''tornu''', Gen. '''tornuo''', Poss. '''tornuva''', Dat. '''tornun''',
::Abl. '''tornullo''', All. '''tornunna''', Loc. '''tornussë''', Instr. '''tornunen''', Resp. '''tornus'''.
 
 
De onregelmatige stamvormen kan je op een afzonderlijke pagina terugvinden:
[[Quenya/Speciale stamvormen|Speciale stamvormen]].
 
 
 
== '''d'''/'''t'''-stammen ==
 
De tweede groep eindigt op –'''n''', –'''r''' of –'''s''' ze voegen -'''t''' bij om tot de stamvorm te komen.
 
 
De pagina [[Quenya/Substantieven: d/t-stammen|Substantieven: d/t-stammen]] bevat een overzicht van alle gekende substantieven in deze categorie.
 
 
 
De adjectieven op –'''n''' behoren waarschijnlijk ook tot de '''d'''-stammen (PE 14 pg. 77):
::'''i hwarindi''' "de scheven"
::'''hwarindi neri''' "scheve mannen"
 
 
Als ze gebruikt worden als laatste verbogen woord (zie [[Quenya/Verbogen adjectieven|Verbogen adjectieven]]), dan krijgen ze de klinkers –'''e'''– of –'''i'''– tussen de stam en de uitgang:
::'''harma furindessë''' "in een verborgen schat"
::'''urur úrindinen''' "met gloeiende vuren"
 
 
 
De verbuiging van de '''d'''- en '''t'''-stammen is regelmatig behalve in de possessief enkelvoud. Deze naamval maakt gebruik van de nominatief enkelvoud en de uitgang –'''wa''' (alle substantieven in deze categorie hebben u-dualen):
 
 
{| border="1" cellpadding = "5"
! width="90px" | part. meerv.
|-----
| <b>'''nominatief</b>''' || fion || fiondi || fiondu || fiondeli
|-----
| <b>'''genitief</b>''' || fiondo || fiondion || fionduo || fiondelion
| fionduo || fiondelion
|-----
| <b>'''possessief</b>''' || <u>fionwa</u> || fiondiva || fionduva || fiondelíva
| fionduva || fiondelíva
|-----
| <b>'''datief</b>''' || fionden || fiondin || fiondun || fiondelin
|-----
| <b>'''ablatief</b>''' || fiondello || fiondillon(r) || fiondullo || fiondelillo(n)(r)
| fiondullo || fiondelillo(n)(r)
|-----
| <b>'''allatief</b>''' || fiondenna || fiondinnar || fiondunna || fiondelinna(r)
| fiondunna || fiondelinna(r)
|-----
| <b>'''locatief</b>''' || fiondessë || fiondissen || fiondussë || fiondelisse(n)
| fiondussë || fiondelisse(n)
|-----
| <b>'''instrumentalis</b>''' || fiondenen || fiondinen || fiondunen || fiondelínen
| fiondunen || fiondelínen
|-----
| <b>'''respectief</b>''' || fiondes || fiondis || fiondus || fiondelis
| fiondus || fiondelis
|}
 
 
 
 
==Samengetrokken stammen==
 
Een andere groep verliest de klinker van de tweede lettergreep. De stamvorm is daarom een samengetrokken vorm van de nominatief.
 
 
Volgende substantieven behoren tot deze groep:
::'''soron''', '''sorn'''- "arend"
::'''toron''', '''torn'''- "broer"
 
 
 
Nogal wat naamvallen gebruiken echter de nominatief in plaats van de stamvorm om deze naamvallen te vormen. Ook in het partitief meervoud vertrekken we van de nominatief:
 
 
 
{| border="1" cellpadding = "5"
! width="90px" | part. meerv.
|-----
| <b>'''nominatief</b>''' || haran || harni || harnet || haralli
|-----
| <b>'''genitief</b>''' || harno || harnion || <u>haranto</u> || harallion
|-----
| <b>'''possessief</b>''' || <u>haranwa</u> || harniva || harnetwa || haralliva
| harnetwa || haralliva
|-----
| <b>'''datief</b>''' || harnen || harnin || harnent || harallin
|-----
| <b>'''ablatief</b>''' || <u>harallo</u> || harnillon(r) || harelto || harallillo(n)(r)
| harelto || harallillo(n)(r)
|-----
| <b>'''allatief</b>''' || <u>haranna</u> || harninnar || harnenta || harallinna(r)
| harnenta || harallinna(r)
|-----
| <b>'''locatief</b>''' || <u>harandë</u> || harnissen || harnetsë || harallisse(n)
| harnetsë || harallisse(n)
|-----
| <b>'''instrumentalis</b>''' || <u>harannen</u> || harninen || harnenten || harallinen
| harninen || harnenten || harallinen
|-----
| <b>'''respectief</b>''' || harnes || harnis || harnetes || harallis
| harnetes || harallis
|}
 
 
 
Er is in deze categorie een tweede groep waar de klinker + '''n''' in de nominatief beide verdwenen zijn:
en ook
::'''seler''', '''sell'''- "zus"
 
 
In het enkelvoud zijn er slechts twee uitzonderingen:
 
 
{| border="1" cellpadding = "5"
! width="90px" | part. meerv.
|-----
| <b>'''nominatief</b>''' || seler || selli || sellet || selli
|-----
| <b>'''genitief</b>''' || sello || sellion || <u>selerto</u> || sellion
|-----
| <b>'''possessief</b>''' || <u>selerwa</u> || selliva || selletwa || selliva
| selletwa || selliva
|-----
| <b>'''datief</b>''' || sellen || sellin || sellent || sellin
|-----
| <b>'''ablatief</b>''' || sellello || sellillon(r) || sellelto || sellillo(n)(r)
| sellelto || sellillo(n)(r)
|-----
| <b>'''allatief</b>''' || sellenna || sellinnar || sellenta || sellinna(r)
| sellenta || sellinna(r)
|-----
| <b>'''locatief</b>''' || sellessë || sellissen || selletsë || sellisse(n)
| selletsë || sellisse(n)
|-----
| <b>'''instrumentalis</b>''' || <u>selernen</u> || sellinen || sellenten || sellinen
| sellinen || sellenten || sellinen
|-----
| <b>'''respectief</b>''' || selles || sellis || selletes || sellis
| selletes || sellis
|}
 
== Verdubbelde stammen ==
 
 
 
==Verdubbelde stammen==
 
Er zijn buiten deze ook substantieven op -'''t''' die een verdubbelde stam hebben, maar deze kan je vinden op de pagina [[Quenya/Speciale stamvormen|Speciale stamvormen]].
 
=== Verdubbelde stammen op '''ss''' ===
 
 
===verdubbelde stammen op '''ss'''===
 
Een aantal woorden verdubbelen de eind-'''s''':
::'''calas''', '''calass'''- "koper"
::'''coimas''', '''coimass'''- "lembas" ^<sup>[1]</sup>
::'''eques''', '''equess'''- "uitspraak"
::'''falas''', '''falass'''- "kust"
::'''nes''', '''ness'''- "weide"
::'''niquis''', '''niquiss'''- "rijm, ijsaanslag"
::'''nís''', '''niss'''- "vrouw" ^^<sup>[2]</sup>
::'''oinalis''', '''oinaliss'''- "zalf"
::'''olos''', '''oloss'''- "sneeuw" ^^^<sup>[3]</sup>
::'''sintilis''', '''sintiliss'''- "schittering (van een kristal)"
::'''tiris''', '''tiriss'''- "wacht"
 
De eigennaam '''Tulcas''' behoort ook tot deze groep.
 
 
<small>
^<sup>[1]</sup> '''coimas''' heeft ook de stemvorm '''coimast'''-.
</small>
 
<small>
^^<sup>[2]</sup> De lange '''í''' wordt kort voor dubbele medeklinkers.
</small>
 
<small>
^^^<sup>[3]</sup> Dit woord heeft ook '''olossë''' als nominatief. Het mag niet verward worden met '''olos''' "droom" dit woord heeft een onregelmatige stamvorm (see [[Quenya/Speciale stamvormen|Speciale stamvormen]]).
</small>
 
 
 
 
{| border="1" cellpadding = "5"
! width="90px" | part. meerv.
|-----
| <b>'''nominatief</b>''' || falas || falassi || falasset || falasseli
| falasset || falasseli
|-----
| <b>'''genitief</b>''' || falasso || falassion || <u>falasto</u> || falasselion
| <u>falasto</u> || falasselion
|-----
| <b>'''possessief</b>''' || falasseva || falassiva || falassetwa || falasselíva
| falassetwa || falasselíva
|-----
| <b>'''datief</b>''' || falassen || falassin || falassent || falasselin
| falassent || falasselin
|-----
| <b>'''ablatief</b>''' || falassello || falassillon(r) || falasselto || falasselillo(n)(r)
| falasselto || falasselillo(n)(r)
|-----
| <b>'''allatief</b>''' || falassenna || falassinnar || falassenta || falasselinna(r)
| falassenta || falasselinna(r)
|-----
| <b>'''locatief</b>''' || <u>falassë</u> || <u>falassen</u>
| falassetsë || falasselisse(n)
|-----
| <b>'''instrumentalis</b>''' || falassenen || falassinen || falssenten || falasselínen
| falssenten || falasselínen
|-----
| <b>'''respectief</b>''' || falasses || falassis || falassetes || falasselis
| falassetes || falasselis
|}
 
 
Het woord '''solor''' "branding" heeft als stamvorm '''soloss'''- en volgt eveneens deze verbuiging behalve de possessief enkelvoud '''solorwa'''.
 
=== Verdubbelde stammen op '''ll'''/'''nn''' ===
 
 
===verdubbelde stammen op '''ll'''/'''nn'''===
 
Eind-'''l''' en -'''n''' kunnen ook verdubbeld worden:
::'''sil''', '''sill'''- "maan"
::'''tol''', '''toll'''- "eiland" ^
 
::'''ailin''', '''ailinn'''- "meer"
::'''cailen''', '''cailenn'''- "keel"
::'''túrin''', '''túrinn'''- "provincie"
::'''wilin''', '''wilinn'''- "vogel"
 
 
De eigennaam '''Silmaril''' behoort ook tot deze categorie.
 
 
<small>
^ De naamvallen van '''tol''' worden gevormd door –'''o'''– tussen de stam en de uitgang te plaatsen (zie [[Quenya/Speciale stamvormen|Speciale stamvormen]]).
</small>
 
 
De uitzonderlijke naamvallen zijn: possessief enkelvoud, allatief of ablatief enkelvoud en meervoud, en alle naamvallen van het partitief meervoud.
 
 
 
{| border="1" cellpadding = "5"
! width="90px" | part. meerv.
|-----
| <b>'''nominatief</b>''' || amil || amilli || amillet || amilli
|-----
| <b>'''genitief</b>''' || amillo || amillion || <u>amilto</u> || amillion
| <u>amilto</u> || amillion
|-----
| <b>'''possessief</b>''' || <u>amilwa</u> || amilliva || amilletwa || amilliva
| amilletwa || amilliva
|-----
| <b>'''datief</b>''' || amillen || amillin || amillent || amillin
|-----
| <b>'''ablatief</b>''' || <u>amillo</u> || <u>amillon(r)</u> || amillelto || amillillo(n)(r)
| amillelto || amillillo(n)(r)
|-----
| <b>'''allatief</b>''' || amillenna || amillinnar || amillenta || amillinna(r)
| amillenta || amillinna(r)
|-----
| <b>'''locatief</b>''' || amillessë || amillissen || amilletsë || amillisse(n)
| amilletsë || amillisse(n)
|-----
| <b>'''instrumentalis</b>''' || amillenen || amillinen || amillenten || amillinen
| amillenten || amillinen
|-----
| <b>'''respectief</b>''' || amilles || amillis || amilletes || amillis
| amilletes || amillis
|}
 
 
 
{| border="1" cellpadding = "5"
! width="90px" | part. meerv.
|-----
| <b>'''nominatief</b>''' || olwen || olwenni || olwennet || olwelli
| olwennet || olwelli
|-----
| <b>'''genitief</b>''' || olwenno || olwennion || <u>olwento</u> || olwellion
| <u>olwento</u> || olwellion
|-----
| <b>'''possessief</b>''' || <u>olwenwa</u> || olwenniva || olwennetwa || olwelliva
| olwennetwa || olwelliva
|-----
| <b>'''datief</b>''' || olwennen || olwennin || olwennent || olwellin
| olwennent || olwellin
|-----
| <b>'''ablatief</b>''' || olwennello || olwennillon(r) || olwennelto || olwellillo(n)(r)
| olwennelto || olwellillo(n)(r)
|-----
| <b>'''allatief</b>''' || <u>olwenna</u> || <u>olwennar</u> || olwennenta || olwellinna(r)
| olwennenta || olwellinna(r)
|-----
| <b>'''locatief</b>''' || olwennessë || olwennissen || olwennetsë || olwellisse(n)
| olwennetsë || olwellisse(n)
|-----
| <b>'''instrumentalis</b>''' || olwennenen || olwenninen || olwennenten || olwellinen
| olwennenten || olwellinen
|-----
| <b>'''respectief</b>''' || olwennes || olwennis || olwennetes || olwellis
| olwennetes || olwellis
|}
 
=== Verdubbelde stammen op '''rr''' ===
 
 
===verdubbelde stammen op '''rr'''===
 
::'''condor''', '''condorr'''- "krijger"
::'''milnar''', '''milnarr'''- "akker"
::'''neldor''', '''neldorr'''- "beuk"
 
 
Ze worden als volgt verbogen:
! width="90px" | part. meerv.
|-----
| <b>'''nominatief</b>''' || lar || larri || larret || lalli
|-----
| <b>'''genitief</b>''' || larro || larrion || <u>larto</u> || lallion
|-----
| <b>'''possessief</b>''' || <u>larwa</u> || larriva || larretwa || lalliva
| larretwa || lalliva
|-----
| <b>'''datief</b>''' || larren || larrin || larrent || lallin
|-----
| <b>'''ablatief</b>''' || larrello || larrillon(r) || larrelto || lallillo(n)(r)
| larrelto || lallillo(n)(r)
|-----
| <b>'''allatief</b>''' || larrenna || larrennar || larrenta || lallinna(r)
| larrenta || lallinna(r)
|-----
| <b>'''locatief</b>''' || larressë || larrissen || larretsë || lallisse(n)
| larretsë || lallisse(n)
|-----
| <b>'''instrumentalis</b>''' || larrenen || larrinen || larrenten || lallinen
| larrenten || lallinen
|-----
| <b>'''respectief</b>''' || larres || larris || larretes || lallis
| larretes || lallis
|}
 
== '''m'''-stammen ==
 
 
 
=='''m'''-stammen==
 
Zoals verteld in de inleiding van deze pagina is de letter '''m''' niet langer toegelaten op het einden van een woord en verandert in een '''n''' in de nominatief:
::'''ran''', '''ram'''- "geluid"
::'''talan''', '''talam'''- "vloer"
 
 
Deze woorden hebben een uitzonderlijke locatief, instrumentalis en partitief meervoud:
 
 
{| border="1" cellpadding = "5"
! width="90px" | part. meerv.
|-----
| <b>'''nominatief</b>''' || men || memi || memet || melli
|-----
| <b>'''genitief</b>''' || memo || memion || <u>mento</u> || mellion
|-----
| <b>'''possessief</b>''' || memeva || memiva || memetwa || melliva
| memetwa || melliva
|-----
| <b>'''datief</b>''' || memen || memin || mement || mellin
|-----
| <b>'''ablatief</b>''' || memello || memillon(r) || memelto || mellillo(n)(r)
| memelto || mellillo(n)(r)
|-----
| <b>'''allatief</b>''' || memenna || meminnar || mementa || mellinna(r)
| mementa || mellinna(r)
|-----
| <b>'''locatief</b>''' || <u>mendë</u> || memissen || memetsë || mellisse(n)
| memetsë || mellisse(n)
|-----
| <b>'''instrumentalis</b>''' || <u>memnen</u> || meminen || mementen || mellinen
| meminen || mementen || mellinen
|-----
| <b>'''respectief</b>''' || memes || memis || memetes || mellis
|}
 
 
 
De woorden met stamvorm op -'''ng''' gedragen zich net als deze woorden:
Maar de instrumentalis is regelmatig: '''fengenen'''.
 
== '''c'''-stammen ==
 
 
 
=='''c'''-stammen==
 
Vier woorden eindigden oorspronkelijk op -'''c''', deze letter is niet meer toegelaten op het einde van een woord:
::'''oryat''', '''oryac'''- "das (dier)"
::'''quesset''', '''quessec'''- "kussen"
 
 
 
{| border="1" cellpadding = "5"
! width="90px" | part. meerv.
|-----
| <b>'''nominatief</b>''' || filit || filici || filicu || filiceli
| filicu || filiceli
|-----
| <b>'''genitief</b>''' || filico || filicion || filicuo || filicelion
| filicuo || filicelion
|-----
| <b>'''possessief</b>''' || <u>filiqua</u> || filiciva || filicuva || filicelíva
| filicuva || filicelíva
|-----
| <b>'''datief</b>''' || filicen || filicin || filicun || filicelin
|-----
| <b>'''ablatief</b>''' || filicello || filicillon(r) || filicullo || filicelillo(n)(r)
| filicullo || filicelillo(n)(r)
|-----
| <b>'''allatief</b>''' || filicenna || filicinnar || filicunna || filicelinna(r)
| filicunna || filicelinna(r)
|-----
| <b>'''locatief</b>''' || <u>filixë</u> || filicissen || filicussë || filicelisse(n)
| filicussë || filicelisse(n)
|-----
| <b>'''instrumentalis</b>''' || <u>filincen</u> || filicinen || filicunen || filicelínen
| filicinen || filicunen || filicelínen
|-----
| <b>'''respectief</b>''' || filices || filicis || filicus || filicelis
| filicus || filicelis
|}
 
 
De locatief van '''nelet''' is '''neletsë''', maar verder wordt het verbogen als de andere drie woorden.
>> [[Quenya]] >> [[Quenya/Substantieven]] >> [[Quenya/Stamvormen]]
 
{{sub}}
[[Category:Quenya|Substantieven]]
3.090

bewerkingen

Informatie afkomstig van https://nl.wikibooks.org Wikibooks NL.
Wikibooks NL is onderdeel van de wikimediafoundation.