Verklarende woordenlijst biologie voor het secundair onderwijs/C


A · B · C · D · E · F · G · H · I · J · K · L · M · N · O · P · Q · R · S · T · U · V · W · X · Y · Z


- C -
Centrosoom

C3-plant - Calvin-cyclus - CAM-plant - cambium - capillair - capillaire werking - Cara - carcinogeen - carnivoor - caroteen - cel - celcompartiment - celcyclus - celdeling - celdifferentiatie - celfusie - celkern - cellichaam - cellulase - cellulose - celmembraan - celplasma - celspecialisatie - celstrekking - celwand - centrale zenuwstelsel - centromeer - centrosoom - chemo-autotroof - chemoreceptor - chemosynthese - chemotaxis - chitine - chlamydia - chlorofyl - chloroplast - cholecystokinine - cholesterol - cholinesterase - chondroblast - chondrocyt - chorda - chorion - chromatide - chromatine - chromatinenetwerk - chromoplast - chromosoom - chromosoommutatie - citroenzuurcyclus - climax-ecosysteem - climax stadium - co-enzym - codominantie - codon - coïtus - collageen - commensalisme - compensatiepunt - competitie - compostering - concurrentie - condensatie - conditionering - conflictgedrag - consument - contractie - contractiele vacuole - convergente evolutie - convergentie - copulatie - corpus luteum - corticosteron - coöperatie - coördinatie - creatine - crossing-over - crossing-over percentage - cuticula - cyanobacterie - cytochroom - cytokinese - cytoplasma - cytosine -

C3-plantBewerken


Zie Wikipedia

Calvin-cyclusBewerken


Zie Wikipedia

CAM-plantBewerken


Zie Wikipedia

cambiumBewerken

Het cambium is een meristematisch weefsel dat onder andere zorgt voor de diktegroei van de wortel en stengel van tweezaadlobbige zaadplanten.
Zie Wikipedia

celcyclusBewerken

De celcyclus is de opeenvolgende reeks van processen die begint op het moment dat de cel door deling ontstaat en eindigt op het ogenblik dat deze cel op haar beurt deelt in twee nieuwe dochtercellen.

De celcyclus bij eukaryoten bestaat uit de interfase en de mitose.


Zie Wikipedia

AnimatiesBewerken

Ander lesmateriaalBewerken

Afbeeldingen van Wikimedia CommonsBewerken

  Meer afbeeldingen over dit onderwerp vindt u in Categorie Cell cycle op Wikimedia Commons

celdelingBewerken


Zie Wikipedia

celdifferentiatieBewerken


Zie Wikipedia

celfusieBewerken


Zie Wikipedia

celkernBewerken


Zie Wikipedia
Het organel bij (Eukaryote) cellen dat ongeveer 10% van het celvolume inneemt en dat de chromosomen van de cel bevat. De kern is omgeven door een kernmembraan.

cellichaamBewerken


Zie Wikipedia

cellulaseBewerken


Zie Wikipedia

celluloseBewerken


Zie Wikipedia

celmembraanBewerken


Zie Wikipedia
Buitenste vlies van cellen, bestaande uit fosfolipiden en eiwitten, die de celinhoud afsluit van de buitenwereld, en die bepaalt welke stoffen binnen en buiten mogen gaan.

celplasmaBewerken


Zie Wikipedia

celspecialisatieBewerken


Zie Wikipedia

celstrekkingBewerken


Zie Wikipedia

celwandBewerken


Zie Wikipedia
Een doordringbare, extracellulaire laag uit pectine en cellulose bij (bacterieën, schimmels en) planten, die door de cel wordt uitgescheiden, en wat deze cel heel nauw omgeeft.

centrale zenuwstelselBewerken


Zie Wikipedia

centromeerBewerken

naar het Grieks céntron en middelpunt méros

Het centromeer is de plaats waar de twee chromatiden aan elkaar gehecht blijven tot aan de anafase van de mitose (bij de meiose tot aan anafaseII).

Het centromeer verdeelt het chromosoom ook in twee armen, die gewoonlijk een verschillende lengte hebben. De korte arm noemt men p-arm, de langere q-arm. Dit wordt ook gebruikt om de genloci aan te duiden. Het genlocus voor de resusfactor is bv. 1p34.3–1p36.1, wat betekent dat het gen zich bevindt op de korte arm van chromosoom 1.


Zie Wikipedia

centrosoomBewerken


Zie Wikipedia

chemo-autotroofBewerken


Zie Wikipedia

chemoreceptorBewerken


Zie Wikipedia

chemosyntheseBewerken


Zie Wikipedia

chemotaxisBewerken


Zie Wikipedia

chitineBewerken


Zie Wikipedia

chlamydiaBewerken


Zie Wikipedia

chlorofylBewerken


Zie Wikipedia

chloroplastBewerken


Zie Wikipedia

cholecystokinineBewerken


Zie Wikipedia

cholesterolBewerken


Zie Wikipedia

cholinesteraseBewerken


Zie Wikipedia

chondroblastBewerken


Zie Wikipedia

chondrocytBewerken


Zie Wikipedia

chordaBewerken


Zie Wikipedia

chorionBewerken


Zie Wikipedia

chromatideBewerken

Een chromatide is één van twee identieke kopieën van een gerepliceerd chromosoom.
Tijdens de S-fase van de interfase wordt het DNA gerepliceerd. Zo ontstaan er van één chromosoom twee kopieën: dat zijn de chromatiden. Tot aan de anafase van de mitose (of bij de meiose tot anafase II) bestaat een chromosoom dus uit twee bijna identieke chromatiden. Bijna identiek, want bij replicatie kunnen er fouten optreden in één van de twee strengen, waardoor er een genmutatie kan optreden. Zolang de 2 chromatiden via het centromeer met elkaar verbonden zijn zegt men dat het zusterchromatiden zijn. Na scheiding in de anafase spreekt men van dochterchromosomen.
Zie Wikipedia

chromatineBewerken

van het Grieks: χρώμα (chroma)

Dit is het DNA-proteïne-complex in de kern tijdens de interfase. Zoals de naam al aangeeft neemt dit complex makkelijk kleurstoffen op, waardoor de kern beter zichtbaar wordt onder een lichtmicroscoop. Chromatine heeft een vezelstructuur. De basiseenheid van zo een vezel is het nucleosoom: histonen, waarrond het DNA zich enkele malen oprolt.
Zie Wikipedia

chromatinenetwerkBewerken

Het chromatinenetwerk in de kern kan met behulp van specifieke kleurstoffen tijdens de interfase zichtbaar gemaakt worden als een kluwen van draden. Het wordt gevormd door de chromatinevezels waarin de chromosomen zich na beëindigen van de kerndeling ontrold hebben.

chromoplastBewerken


Zie Wikipedia

chromosoomBewerken

van het Grieks: χρώμα (chroma) = kleur; σώμα (soma) = lichaam

Chromosomen zijn structuren binnen de kern van eukaryote organismen die het erfelijk materiaal ( DNA) bevatten.
Chromosomen bestaan uit DNA en eiwitten. Ze zijn enkel zichtbaar tijdens de celdeling. Tussen twee celdelingen in zijn de chromosomen ontrafeld tot het chromatine netwerk.
Bij elk organisme is het DNA verdeeld over een vast aantal chromosomen. Bij de mens zijn dat er 46. Die komen voor in 23 paar homologe chromosomen. Per paar komt één exemplaar van de moeder en het andere van de vader.
In het begin van de celdeling kunnen de chromosomen met een lichtmicroscoop waargenomen worden als twee chromatiden die via een centromeer aan elkaar vast zitten.
Zie Wikipedia

  Meer afbeeldingen over dit onderwerp vindt u in Categorie Chromosomes op Wikimedia Commons

chromosoommutatieBewerken


Zie Wikipedia

citroenzuurcyclusBewerken


Zie Wikipedia

climax-ecosysteemBewerken


Zie Wikipedia

climax stadiumBewerken


Zie Wikipedia

co-enzymBewerken


Zie Wikipedia

codominantieBewerken

Twee allelen zijn codominant als ze bij een heterozygoot individu beiden tot uiting komen in het fenotype. Voorbeeld: binnen het ABO-systeem vererven de allelen voor de antigenen A en B codominant. Een heterozygoot individu heeft bloedgroep AB, omdat zowel het A-allel als het B-allel een antigen-antilichaamreactie kunnen uitlokken.


Zie Wikipedia

codonBewerken


Zie Wikipedia

coïtusBewerken


Zie Wikipedia
Het inbrengen van de penis in erectie in de vagina

collageenBewerken


Zie Wikipedia

commensalismeBewerken


Zie Wikipedia

compensatiepuntBewerken


Zie Wikipedia

competitieBewerken


Zie Wikipedia

composteringBewerken


Zie Wikipedia

concurrentieBewerken


Zie Wikipedia

condensatieBewerken


Zie Wikipedia

conditioneringBewerken


Zie Wikipedia

conflictgedragBewerken


Zie Wikipedia

consumentBewerken


Zie Wikipedia

contractieBewerken


Zie Wikipedia

contractiele vacuoleBewerken


Zie Wikipedia

convergente evolutieBewerken


Zie Wikipedia

convergentieBewerken


Zie Wikipedia

copulatieBewerken


Zie Wikipedia

corpus luteumBewerken


Zie Wikipedia

corticosteronBewerken


Zie Wikipedia

coöperatieBewerken


Zie Wikipedia

coördinatieBewerken


Zie Wikipedia

creatineBewerken


Zie Wikipedia

crossing-overBewerken

soms ook vertaald als overkruising
Crossing-over is het verschijnsel waarbij twee homologe chromosomen erfelijk materiaal ( DNA)met elkaar uitwisselen. Tijdens de profase 1 van de meiose kunnen de chromatiden van twee homologe chromosomen op de plaatsen waar ze elkaar raken (de chiasmata), stukken erfelijk materiaal uitwisselen. De herschikking van genetische informatie die het gevolg van crossing-over is, noemt men recombinatie


Zie Wikipedia

crossing-over percentageBewerken


Zie Wikipedia

cuticulaBewerken


Zie Wikipedia

cyanobacterieBewerken


Zie Wikipedia

cytochroomBewerken


Zie Wikipedia

cytokineseBewerken

De cytokinese is de deling van het cytoplasma in twee dochtercellen, onmiddellijk nadat er twee kernen ontstaan zijn door mitose of meiose. De cytokinese gebeurt ter hoogte van het vroegere evenaarsvlak van de spoelfiguur.
Bij diercellen wordt er een contractiele ring bestaande uit myosine- en actine gevormd. Die trekt zich samen en verdeelt zo het cytoplasma over de twee nieuwe cellen.
Plantencellen hebben ook een celwand. Hier wordt in het evenaarsvlak een celplaat aangemaakt: dit is een dubbele celmembraan, waartussen door exocytose, van o.a. callose en cellulose een primaire celwand gevormd wordt. Deze celwand groeit aan van binnen naar buiten. Zodra deze voltooid is, en dus aansluit op de bestaande celwanden, zijn de twee dochtercellen van elkaar gescheiden.


Zie Wikipedia

cytoplasmaBewerken


Zie Wikipedia

cytosineBewerken


Zie Wikipedia


A · B · C · D · E · F · G · H · I · J · K · L · M · N · O · P · Q · R · S · T · U · V · W · X · Y · Z


Informatie afkomstig van http://nl.wikibooks.org Wikibooks NL.
Wikibooks NL is onderdeel van de wikimediafoundation.